Zonvarken is een revolutionaire varkensboerderij. De stal en het systeem wijken op vele punten af van de gangbare én biologische varkenshouderij. Zonvarkens worden diervriendelijker, milieuvriendelijker, klimaatvriendelijker, boervriendelijker en buurtvriendelijker gehouden. Dit is mogelijk door toepassing van vele innovaties en zaken waarbij we ’t anders doen dan wat gebruikelijk is. We nemen je mee door onze 14 innovaties:

1. SSF- Familiehoksysteem

Onze varkens groeien op in een SSF-familiehok. SSF staat voor ‘Specific Stress Free’. Het idee bij dit hok is dat de biggen van geboorte tot slacht in hetzelfde hok blijven en niet verplaatst of ‘gemengd’ worden met andere vreemde biggen. Broertjes, zusjes, neefjes en nichtjes blijven van geboorte tot slacht bij elkaar. Dit voorkomst stress bij de biggen, voorkomt stereotype gedrag en verbetert het welzijn. Toepassing van het SSF systeem is uniek in de professionele varkenshouderij. De wanden van de hokken in de Zonvarkenstal zijn gemaakt van hout, dit geeft minder harde geluiden en een veel rustiger beeld in de stal. 

2. Circulair voer

Een varken is een ultiem kringloopdier. Ze kunnen perfect reststromen van de voedingsindustrie en retourstromen zoals oud brood omzetten naar hoogwaardig vlees. Zonvarkens worden gevoerd met restproducten aangevuld met een paar procent vitaminen en mineralen om ze gezond te houden. Zonvarkens concurreren niet met mensen om voeding die ook voor humane consumptie geschikt is zoals graan. Zij krijgen zogenaamd ‘circulair voer’ en daarnaast ruwvoer in de vorm van gras. De Zonvarkens stal voldoet aan 3 sterren Beter Leven Keurmerk (=gelijk aan biologisch). Het restjes-voer is niet biologisch maar is wel samengesteld zonder GMO grondstoffen. Het voer van Zonvarkens is milieuvriendelijker dan biologisch en gangbaar voer. De CO2 footprint van een kilo Zonvarkenvoer is aanmerkelijk kleiner vergeleken met standaard varkensvoer. Onze varkens dragen dus bij aan een goede kringloop en werken voedselverspilling tegen.

3. Klimaatvriendelijk varkensvlees

Zonvarken varkensvlees is duurzaam en wordt klimaatvriendelijk geproduceerd. Bij transport van dieren, transport en bewerkingen van de voeding voor de varkens en verwarming is energie nodig en komt CO2 vrij. Onze varkens worden gevoerd met voer dat uit reststromen bestaat. Deze hebben een ca. 60% lagere CO2-foodprint dan ‘geteeld’ varkensvoer. We streven na om de CO2 die ons circulaire voer nog ‘veroorzaakt’ heeft en de CO2 die vrijkomt bij alle andere aspecten bij het houden van Zonvarkens op onze bedrijven volledig te compenseren..

  • Bij Zonvarkens stallen zijn bomen gepland (boomgaard waarin de zeugen naar buiten kunnen)
  • Op de daken van onze stallen ligt sedum, een plantje dat veel CO2 opneemt.
  • Vaste mest en urine wordt direct gescheiden en uit de stal verwijderd. Dit geeft naast veel minder ammoniakemissie ook een sterke reductie op het broeikasgas methaan (tot 90% reductie).
  • Door toepassing van veel lichtinval en alle geboortes gecentraliseerd tot 2 momenten in het jaar, is het energieverbruik in de stal minimaal. Het Zonvarkensvlees is door deze toepassingen klimaatvriendelijk te noemen. Onderzoeken en berekeningen om de exacte CO2 reductie te berekenen, zijn gaande.

4. Halvering biggensterfte

Zonvarken ontwikkelt momenteel een eigen varkenskruising uit onder meer oude spaanse en engelse rassen´de outdoor-zeug´. Zonvarken kiest hiermee niet voor het varkensras dat de meeste biggen geeft, maar voor een varken dat sterke biggen geeft en goed voor de biggen zorgt. De zeug loopt los in het kraamhok. Met de bijzonder goede moedereigenschappen van de zeug, de kleinere toom, de situering van het biggennest en de extra aandacht die we met extra mankracht vanuit Coöperatie Zonvarken in de week van werpen aan de zeugen geven, verwachten we een laag uitval te kunnen realiseren in de eerste kritische fase. We streven naar een halvering van de biggensterfte ten opzichte van het landelijke gemiddelde.
De lange periode dat de zeugen bij de biggen blijven geeft de biggen lange tijd beschikking over hoogwaardige moedermelk en voorkomt een dip bij de overstap naar vast voer. Dit gecombineerd met het niet verplaatsen van de biggen tot aan de slacht in het SSF-familiehok, heeft tevens een zeer positieve uitwerking op sterftecijfers.
Zonvarken

5. Wroetende vleesvarkens

Het 3 sterren Beter Leven Keurmerk (BLK) schrijft een buitenuitloop voor vleesvarkens voor. Dat mag een verharde uitloop zijn en in de praktijk is dat op gangbare en biologische varkensbedrijven met 3 sterren BLK ook vrijwel altijd het geval. Permanente toegang voor vleesvarkens tot een wei geeft een wettelijk probleem op het gebied van de hoeveelheid mest die op een stuk land terecht mag komen. Ook qua hygiëne geeft het in bepaalde seizoenen een probleem.  Instinctief wil elk varken echter graag lekker wroeten. Bij Zonvarken hebben we hier een oplossing voor gevonden. Deze oplossing is tweeledig. De vleesvarkens hebben permanente toegang tot een verharde uitloop en krijgen meerdere keren per dag voer in het stro verstrekt zodat ze met hun wroetschijf op zoek gaan naar eten. Daarnaast krijgen de biggen en vleesvarkens per hok periodiek toegang tot ´de biggenspeeltuin´ het onverharde grasveld tussen de stallen om zo ook echt  in de aarde te kunnen wroeten.

6. Fijnstof & geur

Een gezonde luchtkwaliteit is een must voor de varkens, de boer én de buurt. Zonvarken maakt gebruik van ioniserende lampen en een innovatief nevelsysteem dat fijnstof en geur reduceert tot een minimum. Het sedum dak vangt daarnaast nog veel fijnstof af. De voersamenstelling bevat minder eiwit dan gebruikelijk is, en er is extra aandacht voor de benutting van dit eiwit. We hebben de ervaring dat dit bijdraagt aan mest die aanmerkelijk minder stank veroorzaakt.

Metingen in onze stallen op onder meer luchtvochtigheid, ammoniak en CO2 laten zien dat we een zeer gezond stalklimaat hebben voor de dieren en de boer. Soms is de concentratie ammoniak in de stal zo laag dat het niet detecteerbaar is. In de meetweergave is dit 1ppm. Mensen kunnen ademhalingsproblemen ervaren bij ammoniakconcentraties boven de 6 ppm en volgens het RIVM zijn concentraties van 5 tot 18 ppm in varkensstallen ‘normaal’. De CO2 waarde van buitenlucht is 400ppm en in kantoorruimtes mag het tussen de 800 en 1200ppm liggen. Op de afbeelding is te zien dat we qua CO2 concentratie dichter bij de buitenlucht zitten dan bij een gemiddeld kantoor – De Zonvarkenstal is ontworpen om in alle opzichten vriendelijker te zijn voor de dieren en de omgeving.

Ammoniakwaarden - Zonvarken

7. Ammoniak

Ammoniak ontstaat waar urine en mest bij elkaar komen. Lucht met een hoog ammoniakgehalte is onwenselijk voor de varkens, de boer en het milieu. Onze zeugen lopen los bij de biggen. Zij leren de biggen waar de plek om te mesten is. We doen hiermee een beroep op de intelligentie van het varken, en leren ze direct en indirect zindelijkheid!
Middels de innovatieve Separate Floor, een systeem waarop patent is aangevraagd, wordt de mest en urine direct gescheiden en de mest meerdere keren per dag uit de stal verwijderd. Deze dagontmesting zorgt ervoor dat we ammoniakuitstoot (stikstof!) maximaal terugbrengen. Het reduceren van de ammoniakemmissie betekent letterlijk dat het waardevolle nutrient stikstof op de boerderij blijft en via de mest uiteidelijk op de akker als voedingsstof voor planten dient.

Filmpje over het unieke mestscheidingssysteem van Zonvarken bedacht door Tangelder Techniek – zoals getest met verschillende roostertypes in de buitenuitloop in het najaar van 2020.

8. Bodemgezondheid & biodiversiteit

De bodem is het begin van de voedselketen. Gezond en voedzaam voedsel begint met een gezonde bodem. Een gezonde bodem met een actief bodemleven en een goed vochthoudend vermogen is een must voor het telen van goede gewassen. Zo’n bodem leeft en vormt de basis voor een goede biodiversiteit.
Mest van varkens is voor de intensieve varkenshouderij een restproduct met een negatieve waarde. Bij akkerbouwers is het impopulair vanwege het ontbreken van organische stof. Door gebruik van stro wordt bij Zonvarken de vaste mest omgezet in hoogwaardige ´bokashi´. Bokashi is een meststof en een bodemverbeteraar van gefermenteerd organisch materiaal,  een waardevolle bouwstof voor elke akker.
We werken toe naar een systeem waarbij het geen (kosten) nadeel maar juist een voordeel is om de varkens extra dik in het stro te leggen!
Het aanwenden van de mest (in de vorm van bokashi) uit onze stallen moet primair in het belang van de bodem zijn, en niet als ‘afval-afvoer’ van onze varkenshouderij.
Onze stallen hebben groene daken. De sedumplantjes op het dak zijn aantrekkelijk voor de leefomgeving van vogels, vlinders en insecten. Onze daken versterken de biodiversiteit rondom de boerderij. De daken nemen bovendien CO2 en fijnstof zoals stofdeeltjes, huidschilfers en pollen op. Die opname van CO2 en filtering van fijnstof zorgt voor schonere lucht voor de dieren, de buren en de boer.
Zeugen buiten - Zonvarken

9. Ventilatie

Alle Zonvarkens kunnen naar buiten, het stalklimaat is niet afhankelijk van mechanische ventilatie. Bij stroomuitval of brand kunnen de dieren zelf naar buiten gaan. Het sedum dak houdt bovendien heel veel warme tegen en gaat in de hete zomermaanden hittestress bij onze varkens tegen.

10. Uniek voersysteem

Buiten bij de Zonvarkensstallen staan geen traditionele voersilo’s. Het gehele voersysteem is nieuw ontworpen bij Zonvarken. Het voer komt vanaf de fabriek aan in innovatieve containerbakken die uit het zicht, in de stal worden gezet. Bij  het lossen van voer wordt geen gebruik meer gemaakt van luidruchtige blaaswagens, dit draagt mede bij aan de lage CO2 foodprint van Zonvarkenvlees. Het lossen van voer gaat bovendien veel sneller dan met blaaswagens. Bijkomend voordeel van opslag van het voer in de containers in de stal zijn minder temperatuurschommelingen ten opzichte van buitensilo’s. Hiermee wordt condensvorming voorkomen wat de kwaliteit van het voer ten goede komt.

11. Boervriendelijk

Zonvarken is een boervriendelijk concept, zowel financieel als sociaal. De Zonvarken boer ontvangt een eerlijke vergoeding en de consument betaalt een eerlijke prijs voor smaakvol Zonvarken vlees.
De Zonvarken boer heeft door de kleinschalige opzet en het all-in all-out principe van Zonvarken de mogelijkheid om het bedrijf binnen een 40-urige werkweek rond te zetten en de varkens daarin de verdiende aandacht en zorg te geven. De boer krijgt vanuit de coöperatie hulp in de piekweken rond het werpen en voor hem wordt vervanging geregeld bij vakanties. De mensen op kantoor bij Zonvarken ontzorgen de boer van alle administratieve rompslomp. De varkensboer heeft bij het Zonvarken concept werkzaamheden zowel in de stal als in de buitenlucht. De Zonvarken boerderij is kleinschalig van opzet. De boer kent al zijn zeugen en kan alle dieren voldoende aandacht en zorg geven.
De Zonvarken-boer heeft hart voor de omgeving en passie voor varkens. Het boerenvak kan weer worden uitgevoerd zoals het bedoelt is; met het dier voorop.

12. Medicijnvrij?

De veterinaire begeleiding op de verschillende bedrijven met Zonvarkens gebeurt door 1 dierenarts. Samen met haar en de boeren streven we naar zo min mogelijk entingen en uitsluitend curatief medicijngebruik. We zijn van mening dat je dieren niet moet laten lijden en ze medicatie moet geven als daar aanleiding voor is. Dit komt gelukkig zeer zelden voor bij Zonvarkens mede omdat er geen aanvoer is van vreemde dieren en de biggen vanaf geboorte tot slacht niet meer gemengd worden met andere varkens..
Zeugen met biggen

13. Buurtvriendelijker

Bij Zonvarken kunnen we niet spreken over megastallen. Wij gaan terug naar kleinschaligheid met 50 zeugen en bijbehorende biggen. De stallen zijn wel ruim opgezet, bedoeld voor meer ruimte per dier. Het ontwerp van de Zonvarken boerderij is met houten spanten een groen sedum dak en het ontbreken van voersilo’s landschappelijk goed ingepast. Elke Zonvarkenboerderij beschikt over een boomgaard voor de zeugen. Het voersysteem is innovatief zodat het lossen van voer niet meer met luidruchtige blaaswagens plaatsvindt. Het sedum dak zorgt voor een goede geluidsisolatie.

14. Energiearm

De voeropslag bij Zonvarken is innovatief waardoor er niet met een energieslurpende blaaswagen voer gelost hoeft te worden. De stal is zodanig ingericht dat de dieren niet afhankelijk zijn van mechanische ventilatie. Omdat onze 50 zeugen allen in dezelfde week biggen krijgen, hoeft er alleen in die week maar verwarmd te worden in de stal.
Door heel veel lichtinval in de stal wordt de electrische verlichting nagenoeg niet gebruikt in onze stallen. Deze innovaties samen maken dat we een energiearm systeem hebben opgezet.